język polski język angielski

Plastry - pomoc w walce z jednym z najczęściej występującym rodzajem ran

Rana stanowi przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Najczęściej występującym rodzajem ran są otarcia naskórka.

 

Otarcie jest to powierzchowne uszkodzenie skóry powstałe w wyniku kontaktu z chropowatą powierzchnią. Uszkodzona zostaje wierzchnia warstwa skóry. W miejscu ubytku pojawia się wysięk surowiczy z niewielką domieszką krwi. Otarcia pomimo płytkiego urazu są bardzo bolesne, czasami trudno się goją, co często wynika z pozostających w ranie zanieczyszczeń. Zaniedbane drobne otarcie może stać się przyczyną poważnej infekcji. Dlatego niezmiernie ważne jest wykonanie prawidłowego opartunku. Poniżej przedstawiono schemat postępowania w przypadku niewielkiego otarcia naskórka [1,2]:

  • Umycie i wypłukanie rany przy użyciu sterylnego roztworu soli fizjologicznej, łagodnego środka odkażającego lub wody z kranu. Najnowsze standardy nie zalecają stosowania wody utlenionej i spirytusu! Uszkodzonego miejsca nie należy pocierać wacikiem, gazikiem lub ręcznikiem.

  • Przemycie i odkażenie brzegów rany środkami aseptycznymi, nie prowadzące do podrażnień tkanek i opóźnienia procesów gojenia.

  • Założenie suchego sterylnego opatrunku – w przypadku otarć proponowanym rozwiązaniem jest plaster z opatrunkiem. 

Zwykle te działania i odpowiednia pielęgnacja są wystarczające, by w ciągu kilku dni rana zagoiła się samoistnie. Niestety nawet małe i niepozorne uszkodzenia mogą goić się bardzo trudno. Warto więc zwrócić uwagę, czy pacjent nie jest zagrożony ryzykiem wystąpienia źle gojącej się rany [3]. Należy zwrócić uwagę na możliwość powstania infekcji o czym może świadczyć pojawienie się zaczerwienienia, ocieplenia skóry, opuchlizny, bólu oraz wydzieliny/ ropy. W przypadku powyższych objawów należy udać się na wizytę do lekarza lub na pogotowie [4].

Podczas procesu gojenia się ran dochodzi do złożonych reakcji chemicznych czynnych miejscowo, biologicznie aktywnych substancji oraz zjawisk fizycznych do których zalicza się zmiany sprężystości skóry i wzrost wytrzymałości na rozciąganie. Należy wyodrębnić trzy podstawowe etapy gojenia się rany:

  • faza wysiękowa

  • faza oczyszczania

  • faza proliferacyjna

  • faza przebudowy

W fazie wysiękowej dochodzi do miejscowej reakcji zapalnej, która trwa zwykle od 4 do 7 dni przejawiając się między innymi wysiękiem i obrzękiem. W prawidłowo gojących się ranach wysięk przybiera jasną, żółtoróżową barwę. Obecność wysięku korzystnie wpływa na proces gojenia rany. Dochodzi do pojawienia się komórek zapalnych (neutrofile, monocyty, limfocyty) chroniących ubytek przed zanieczyszczeniami i chorobotwórczymi drobnoustrojami. W fazie oczyszczania następuje zwiększona ilość makrofagów, które eliminują przedostające się zabrudzenia i bakterie. Właściwe gojenie się rany następuje w fazie proliferacyjnej trwającej od 3 do 6 tygodni, gdzie dochodzi do aktywacji fibroblastów z tkanek sąsiadujących oraz nowotworzenie naczyń. Fibroblasty wykazują zdolność do tworzenia enzymów proteolitycznych wspomagających regenerację tkanek oraz są wytwórcami włókien kolagenowych będących podstawą do budowy
i regeneracji tkanki łącznej, odbudowania uszkodzonych naczyń krwionośnych oraz wytworzenia blizny w miejscu zranienia. Dzięki tej fazie rana ulega obkurczeniu i dochodzi do wytworzenia naskórka (epitelializacji). Ostatnim etapem gojenia się rany jest jej przebudowa, w której następuje przebudowa kolagenu od 3 tygodni do kilku lat [5].

[1]. Fibak J. Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010
[2]. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.
[3]. Iwanek K. Zasady stosowania środków opatrunkowych i antyseptycznych. Lek w Polsce 2015; VOL 25 NR 6-7’15 (290).
[4]. Saczka B. Pierwsza pomoc. Rany, krwotoki, wstrząs – przyczyny, objawy, postępowanie. Wydawnictwo Szkoły Policji w Katowicach 2012;
[5]. https://chirurgia-transplantacyjna.wum.edu.pl/sites/chirurgia-transplantacyjna.wum.edu.pl/files/seminarium_rany_podzial_gojenie_i_leczenie_iii_r.pdf
Ostatnia aktualizacja: środa, 5 maj 2021